Azərbaycan dünya şahmat tarixində özünəməxsus yeri, zəngin ənənələri və yetişdirdiyi güclü zəka sahibləri ilə tanınan ölkələrdən biridir. Şahmat xalqımız üçün sadəcə idman növü deyil, həm də düşüncə mədəniyyətinin, intellektual potensialın, səbrin və strateji təfəkkürün ifadəsidir. Bu sahənin inkişafında idmançıların, məşqçilərin və mütəxəssislərin əməyi ilə yanaşı, təşkilati və idarəçilik fəaliyyətinin də xüsusi rolu vardır. Azərbaycan Şahmat Federasiyasının prezidenti, Beynəlxalq Şahmat Federasiyasının (FIDE) vitse-prezidenti Mahir Məmmədov ölkəmizin şahmat ənənələrinin yaşadılması, beynəlxalq idman əlaqələrinin genişləndirilməsi və Azərbaycan şahmatının dünya miqyasında təmsil olunması istiqamətində fəaliyyəti ilə seçilən idman rəhbərlərindən biridir.
Mahir Məmmədovun şahmat sahəsindəki fəaliyyəti uzun illəri əhatə edir. Onun bu istiqamətdə qazandığı təşkilatçılıq təcrübəsi, beynəlxalq şahmat qurumları ilə əməkdaşlığı və müxtəlif məsul vəzifələrdə təmsil olunması Azərbaycan şahmatının idarəçilik sahəsində formalaşmış ənənələrinin davam etdirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Şahmat kimi yüksək intellekt, dəqiqlik və strateji yanaşma tələb edən idman növünün inkişafı yalnız yarışların təşkili ilə məhdudlaşmır. Burada gələcək nəsillərin hazırlanması, istedadların üzə çıxarılması, peşəkar mühitin yaradılması və beynəlxalq təcrübənin ölkəyə gətirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Mahir Məmmədovun rəhbərlik etdiyi federasiyanın qarşısında duran mühüm vəzifələr də məhz bu istiqamətləri əhatə edir.
Mahir Məmmədovun beynəlxalq şahmat ictimaiyyətində qazandığı mövqenin diqqətəlayiq göstəricilərindən biri onun FIDE-nin vitse-prezidenti vəzifəsinə üç dəfə seçilməsidir. İlk dəfə 2018-ci ildə bu vəzifəyə seçilən Mahir Məmmədov 2022-ci ildə fəaliyyətini davam etdirmək imkanı qazanmış, 2026-cı ilin sentyabrında isə növbəti dördillik müddət üçün yenidən FIDE rəhbərliyində təmsil olunmuşdur. Bu fakt onun beynəlxalq şahmat idarəçiliyində uzunmüddətli iştirakının və Azərbaycan nümayəndəsinin dünyanın nüfuzlu idman təşkilatlarından birinin rəhbər strukturunda yer almasının mühüm göstəricisidir. Onun beynəlxalq səviyyədə fəaliyyəti Azərbaycan şahmatının dünya idman məkanında təmsilçiliyi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Azərbaycan şahmatının inkişafında dövlətin idmana göstərdiyi diqqət və dəstək də mühüm yer tutur. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə ölkəmizdə idmanın müxtəlif sahələrinin inkişafına, beynəlxalq yarışların keçirilməsinə və gənclərin idmana cəlb olunmasına xüsusi önəm verilir. Şahmatın inkişafı istiqamətində yaradılan imkanlar da Azərbaycanın intellektual idman sahəsində potensialının gücləndirilməsinə xidmət edir. Mahir Məmmədovun beynəlxalq fəaliyyətinə dövlət səviyyəsində göstərilən diqqətin nümunələrindən biri Prezident İlham Əliyevin 2018-ci ildə onun FIDE-nin vitse-prezidenti seçilməsi münasibətilə ünvanladığı təbrik olmuşdur. Həmin təbrikdə Azərbaycan şahmatının inkişafı və şahmatçılarımızın beynəlxalq nailiyyətləri xüsusi vurğulanmışdır.
Mahir Məmmədovun fəaliyyətində önəmli istiqamətlərdən biri də Azərbaycanın mötəbər beynəlxalq şahmat tədbirlərinə ev sahibliyi etməsi ilə bağlı təşkilati proseslərdə iştirakıdır. Bakı şəhərində 2016-cı ildə keçirilmiş Ümumdünya Şahmat Olimpiadasının hazırlıq prosesində onun təşkilati fəaliyyəti diqqət çəkmişdir. Belə miqyaslı yarışların ölkəmizdə keçirilməsi Azərbaycanın idman infrastrukturu, təşkilatçılıq imkanları və beynəlxalq əməkdaşlıq potensialının nümayişi baxımından mühüm hadisədir. Bu cür tədbirlər həm də gənc şahmatçıların motivasiyasının artırılmasına, idman turizminin inkişafına və ölkəmizin beynəlxalq idman əlaqələrinin möhkəmlənməsinə şərait yaradır.
Azərbaycan şahmat məktəbinin gələcəyi gənc istedadların yetişdirilməsindən keçir. Uşaq və yeniyetmələrin erkən yaşlarından şahmata maraq göstərməsi, onların düzgün istiqamətləndirilməsi və peşəkar hazırlıq imkanlarına çıxış əldə etməsi bu sahənin davamlı inkişafı üçün vacibdir. Şahmat insanlarda məntiqi düşünmə, qərarvermə, məsuliyyət, diqqət və qarşıya qoyulan məqsədə ardıcıl şəkildə irəliləmək bacarıqlarını formalaşdırır. Mahir Məmmədovun rəhbərlik etdiyi Azərbaycan Şahmat Federasiyasının fəaliyyəti baxımından da gənclər arasında bu idman növünün geniş təbliği, bölgələrdə şahmat imkanlarının artırılması və istedadlı idmançıların dəstəklənməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çünki bu gün şahmat taxtası arxasında ilk addımlarını atan bir uşaq sabah Azərbaycanın beynəlxalq arenada təmsilçisinə çevrilə bilər.
Şahmatın inkişafı yalnız peşəkar idmançıların uğurları ilə deyil, həm də məşqçilərin, hakimlərin və təşkilatçıların hazırlıq səviyyəsi ilə ölçülür. Bu baxımdan beynəlxalq təcrübənin öyrənilməsi, seminarların keçirilməsi və mütəxəssislərin peşəkar inkişafına şərait yaradılması xüsusi əhəmiyyətə malikdir. 2019-cu ildə Bakıda FIDE-nin himayəsi altında keçirilən beynəlxalq hakimlər seminarının Mahir Məmmədovun dəstəyi ilə təşkil olunması onun bu istiqamətdə fəaliyyətinə konkret nümunələrdən biridir. Belə tədbirlər yerli mütəxəssislərin bilik və bacarıqlarının artırılması, beynəlxalq standartların mənimsənilməsi və Azərbaycanın şahmat idarəçiliyində peşəkar kadr potensialının möhkəmləndirilməsi üçün mühüm imkanlar yaradır.
Mahir Məmmədovun fəaliyyəti haqqında danışarkən şahmatın milli nüfuz baxımından əhəmiyyətini də xüsusi vurğulamaq lazımdır. Azərbaycan şahmatçıları uzun illərdir müxtəlif beynəlxalq turnirlərdə ölkəmizi təmsil edir, dünya və Avropa səviyyəsində nailiyyətlər qazanırlar. Hər bir belə uğurun arxasında idmançının şəxsi istedadı, zəhməti, məşqçilərin peşəkarlığı və bütövlükdə şahmat mühitinin fəaliyyəti dayanır. Federasiyanın mühüm vəzifələrindən biri də bu mühitin inkişafını dəstəkləmək, idmançılar üçün rəqabətli və sağlam şəraitin formalaşmasına töhfə verməkdir. Bu baxımdan Mahir Məmmədovun rəhbərlik fəaliyyəti Azərbaycan şahmatının qarşısında duran strateji məqsədlərlə sıx bağlıdır.
İdman rəhbərliyində beynəlxalq əlaqələr qurmaq, müxtəlif ölkələrin federasiyaları ilə əməkdaşlıq etmək və milli maraqları nüfuzlu təşkilatlarda təmsil etmək xüsusi peşəkarlıq tələb edir. Mahir Məmmədovun FIDE rəhbərliyində yer alması Azərbaycanın beynəlxalq şahmat proseslərində iştirakına imkan yaradır. Onun 2026-cı ildə yenidən vitse-prezident seçilməsi bu təmsilçiliyin davamlılığını göstərir. Beynəlxalq şahmat ailəsində Azərbaycan nümayəndəsinin rəhbər vəzifə tutması ölkəmizin intellektual idman sahəsində əlaqələrinin genişləndirilməsi və qlobal şahmat təşəbbüslərində iştirak imkanlarının qorunması baxımından əlamətdar hadisədir.
Mahir Məmmədovun şahmat sahəsində uzunillik fəaliyyəti bir daha göstərir ki, böyük idman ənənələrinin yaşadılması yalnız istedadlı idmançılarla deyil, həm də düşünülmüş təşkilatçılıq, beynəlxalq əməkdaşlıq və gələcəyə hesablanmış yanaşma ilə mümkündür. Azərbaycan Şahmat Federasiyasının prezidenti və FIDE-nin vitse-prezidenti kimi onun qarşısında mühüm vəzifələr dayanır. Bu vəzifələrin uğurla həyata keçirilməsi ölkəmizdə şahmatın daha geniş yayılmasına, yeni istedadların yetişməsinə və Azərbaycan şahmat məktəbinin beynəlxalq mövqeyinin möhkəmlənməsinə xidmət edə bilər.
Mahir Məmmədova bundan sonrakı fəaliyyətində möhkəm cansağlığı, tükənməz enerji, yeni nailiyyətlər və beynəlxalq şahmat ictimaiyyətində uğurlar arzulayırıq. Arzu edirik ki, onun rəhbərlik etdiyi Azərbaycan Şahmat Federasiyası gələcək illərdə də yeni istedadların üzə çıxarılması, şahmat ənənələrinin zənginləşdirilməsi və ölkəmizin idman nüfuzunun yüksəldilməsi istiqamətində mühüm nəticələrlə yadda qalsın. Çünki şahmatda qazanılan hər bir böyük uğur yalnız taxta üzərində əldə edilən qələbə deyil, həm də Azərbaycanın intellektual gücünün, zəngin idman ənənələrinin və gələcəyə olan inamının təntənəsidir.